Önce derzi tanıyın
Betonarme yapılarda su sızıntılarının büyük bölümü derzlerden gelir. Doğru bandı seçmenin ilk adımı, derzin ne tür olduğunu ve hareket edip etmeyeceğini bilmektir:
- İş (soğuk) derzi: Betonun farklı zamanlarda dökülmesiyle oluşur; örneğin radye ile perde arasında veya iki perde dökümü arasında. Normalde hareket etmez.
- Büzülme (daralma) derzi: Betonun kuruma ve soğuma sırasında kontrollü çatlaması için bırakılır; sınırlı hareket eder.
- Genleşme (dilatasyon) derzi: Yapının bölümlerini birbirinden ayırır; sıcaklık değişimi ve oturmalarla belirgin biçimde açılıp kapanır.
- Mevcut yapıdaki derz veya çatlak: Beton çoktan dökülmüştür; çözüm ancak yüzeyden uygulanabilir.
PVC su tutucu bant nasıl çalışır?
PVC su tutucu bant, kalıp kurulurken derzin tam ortasına, yarısı bir döküme yarısı diğer döküme gelecek şekilde yerleştirilir. Beton bandın iki kanadını sarar; bant üzerindeki nervürler betona kenetlenir ve suyun derzden geçmek için izlemesi gereken yolu uzatır. Esnek yapısı sayesinde derzin hareketine uyum sağlar.
Ürünlerimiz TS 3078-1 ve TS 3078-2 standartlarına uygundur: 80 ± 5 Shore A sertlik, 10 MPa'nın üzerinde çekme dayanımı, %275'in üzerinde kopma uzaması ve -20 °C'de bile %200'ün üzerinde uzama. Bantlar 20 metre uzunluğunda üretilir. Derz tipine göre dört tip vardır:
| Tip | Ölçüler (genişlik/kalınlık) | Kullanım |
|---|---|---|
| Tip A | 20/4 · 25/5 mm | Genleşme derzleri, kesme hareketleri, yüksek su basıncı |
| Tip B | 20/5 · 25/5 mm | Tam ve kısmi daralma derzleri |
| Tip I | 20/4 · 20/5 · 25/5 mm | Büzülme derzleri, radye–perde birleşimleri |
| Tip AK | 20/2,5 · 20/3 · 20/4 · 20/5 mm | Düşük su basıncında büzülme derzleri |
Şişen bant nasıl çalışır?
Şişen bant, ilk dökülen betonun derz yüzeyine yapıştırılır veya çivilenir; ikinci döküm bandın üzerini kapatır. Derze su geldiğinde bant genleşir, betonla arasındaki boşlukları doldurur ve suyun yolunu keser. İki türü vardır:
- Hidrofilik (TPE) şişen bant: Su ile temas ettiğinde genleşir; %10 tuzlu suda bile şişer ve şiştiğinde dağılmaz. %350 uzama kapasitesine sahiptir. 20 × 5 ve 20 × 10 mm ölçülerinde, 10 metrelik rulolarla sunulur.
- Bentonitli şişen bant: Sodyum bentonit ve butil kauçuktan üretilir. Kontrollü şişer, beton dökümü sırasında aniden genleşmez; betondaki gözenek ve kılcal boşlukları doldurur. İçme suyuna karışmaz; ekleri yan yana getirilip bastırılarak birleştirilir.
Şişen bandın çalışması için betonun içinde sıkışmış olması gerekir: bant genleştiğinde etrafındaki beton ona karşı koyar ve derz kapanır. Bu yüzden bant betonun kenarına çok yakın konmamalı ve yeterli beton örtüsüyle sarılmalıdır.
Karşılaştırma
| Konu | PVC su tutucu bant | Hidrofilik şişen bant | Bentonitli şişen bant |
|---|---|---|---|
| Çalışma prensibi | Betona gömülü esnek set | Suyla genleşip derzi kapatır | Kontrollü genleşip boşlukları doldurur |
| Uygun derz | Hareketli derzler ve iş derzleri | Hareket etmeyen iş derzleri | Hareket etmeyen iş derzleri, geçişler |
| Derz hareketi | Uyum sağlar | Sınırlı | Sınırlı |
| Ne zaman yerleştirilir? | Kalıp kurulurken, dökümden önce | İlk dökümden sonra, yüzeye | İlk dökümden sonra, yüzeye |
| Uygulama | Kalıba ve donatıya tespit, ekler kaynakla | Yapıştırma veya çivileme | Yapıştırma veya çivileme |
| Yüksek su basıncı | Uygun | Projeye göre | Projeye göre |
Hangi derzde hangisi?
| Durum | Önerilen çözüm |
|---|---|
| Radye–perde iş derzi | Şişen bant veya Tip I PVC su tutucu bant |
| Perde–perde iş derzi | Şişen bant |
| Genleşme / dilatasyon derzi | Tip A PVC su tutucu bant |
| Daralma derzi | Tip B PVC su tutucu bant |
| Düşük basınçlı büzülme derzi | Tip AK PVC su tutucu bant |
| Baraj, su deposu gibi yüksek su basınçlı yapılar | PVC su tutucu bant; kritik derzlerde şişen bantla birlikte |
| Boru ve kablo geçişleri, eski–yeni beton birleşimi | Bentonitli şişen bant |
| Mevcut yapıda derz veya çatlak | Yüzeyden epoksiyle yapıştırılan dilatasyon bandı |
| Zemin–duvar köşeleri, ıslak hacimler | Pah bandı |
Bu tablo genel bir yol göstericidir. Derz tipi, su basıncı ve hareket miktarı projeye göre değerlendirilmelidir.
Uygulamada dikkat edilecekler
PVC su tutucu bant için:
- Bant derzin tam ortasına gelecek şekilde konumlandırılır ve kalıba veya donatıya tellerle sabitlenir.
- Bant beton dökümü sırasında katlanmamalı ve yerinden oynamamalıdır.
- Bandın çevresindeki beton iyice vibre edilir; bant altında boşluk kalmamalıdır.
- Ekler ve köşe birleşimleri ısıl kaynakla yapılır; bantlar üst üste bindirilerek birleştirilmez.
Şişen bant için:
- Derz yüzeyi temiz, kuru ve düzgün olmalıdır; gevşek parçalar ve toz temizlenir.
- Bant yeterli beton örtüsü kalacak şekilde, derz boyunca kesintisiz yapıştırılır veya çivilenir.
- Bant uçları arasında boşluk bırakılmaz.
- Bant, ikinci beton dökülene kadar suyla uzun süre temastan korunur.
Dilatasyon bandı mevcut derzin üzerine epoksi esaslı yapıştırıcıyla, derzin her iki yanında en az 50 mm bindirme kalacak şekilde uygulanır.
Sık yapılan hatalar
- Hareketli genleşme derzinde şişen bant kullanmak: Şişen bant derzin açılıp kapanmasına uyum sağlamaz.
- PVC bandı ortalamamak: Kanadın biri yeterince betona gömülmezse sızdırmazlık zayıflar.
- Ekleri bindirerek veya bantla sarmak: PVC ekler mutlaka kaynakla birleştirilmelidir.
- Şişen bandı kenara çok yakın koymak: Genleşen bant ince beton kabuğu çatlatabilir.
- Islanmış şişen bantla döküm yapmak: Önceden şişen bant görevini yapamaz.
